گمشده در آسمان؛ وقتی هواپیما از صفحه رادار محو می شود

در همین هفته های گذشته بود که خبر ناپدید شدن هواپیمای حامل یک بازیکن آرژانتینی به سرخط خبرها تبدیل شد و تیم جستجو را به تفحص واداشت. هواپیما بر فراز کانال مانش سقوط کرده بود و بعد از گذشت هفته ها نیز جسد این بازیکن پیدا شد. شاید این سئوال برای خیلی ها پیش آید که بعد از محو یک هواپیما از صفحه رادار دقیقا چه اتفاقی می افتد؟  قاصدک ۲۴ پاسخ این سئوال را از زبان جفری پرایس؛ پروفسور آمریکایی با ۳۰ سال سابقه در حوزه ایمنی و امنیت هوانوردی برای شما روایت می کند.

هواپیما از صفحه رادار ناپدید می شود!

به طور معمول نخستین علامتی که نشان از گم شدن یک هواپیما دارد زمانی ظاهر می شود که از صفحه رادار ناپدید شده یا ارتباط خود را با واحد کنترل ترافیک هوایی از دست می دهد. اینکه این علائم چه مدت بعد از ناپدید شدن حقیقی هواپیما ظاهر می شوند هم بستگی به مکان پرواز هواپیما دارد. برای نمونه در یک مسیر هوایی شلوغ ناپدید شدن هواپیما تنها در عرض چند ثانیه تشخیص داده می شود. اما در مسیرهای دیگر شاید تشخیص چیزی در حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه زمان ببرد. باید اضافه کرد که وقتی یک هواپیما در حال پرواز بر فراز آب است، باید مدام با کنترلرهای ترافیک هوایی در روی زمین ارتباط داشته باشد.

به محض اینکه هواپیما از صفحه رادار محو می شود، نخستین کاری که یک کنترلر ترافیک هوایی انجام می دهد این است که با رادار دیگر در مسیر پرواز هواپیما و سپس سایر رادارها در منطقه تماس می گیرد. این کار به منظور اطلاع از این امر است که آیا رادارهای دیگر قادر به دیدن هواپیما هستند یا خیر؟ در صورتی که پاسخ منفی باشد، کنترلرها فرودگاه مقصد و نیز دیگر مراکز رادار را در جریان قرار می دهند.

مسیر پرواز هواپیما

علاوه بر این اقدامات پروتکل های بین المللی برای جستجو وجود دارند که به محض اعلام مفقود شدن هواپیما به اجرا در می آیند و همه نهادها موظف به شروع جستجوی هواپیما هستند. در بیشتر کشورها ارتش نیز در جریان قرار گرفته و به عملیات جستجو کمک می کند.

باید اضافه کرد که این عملیات جستجو با استفاده از هواپیماهای نظامی، کشتی ها، هواپیماهای مسافری و نیز قایق های شخصی صورت می گیرد. ضمن اینکه یک رادار و حتی چشم غیر مسلح نیز در عملیات جستجو مشارکت می کنند.

عملیات جستجو آغاز می شود

عملیات به این صورت است که کشتی های نیروی دریایی افرادی را به روی عرشه می فرستند تا به جستجوی هر چیز باقیمانده ای در آب بپردازند. خلبان های پروازهای مسافری هم بر فراز منطقه پرواز کرده و با دقت از پنجره به دنبال نشانی از هواپیمای گمشده می گردند. هر چند که از ارتفاع ۳۰ هزار پایی به احتمال زیاد چیز زیادی قابل مشاهده نیست، اما شاید کمک به همقطاران مهم ترین دلیلی باشد که آنها را در پروسه جستجو درگیر می کند.

این نکته را هم باید بدانید که بلافاصله پس از گم شدن هواپیما، فرودگاه مقصد به یک نقطه کانونی و مهم تبدیل می شود. فردی در فرودگاه مقصد مسئولیت اعلام حادثه را بر عهده می گیرد. این امر معمولا وقتی رخ می دهد که هدف در جریان گذاشتن خانواده مسافران و نیز مطبوعات باشد. اهمیت دیگر این اقدام از آن رو است که شاهدان عینی نیاز به افزایش اطلاعات خود و بستگان مسافران نیاز به جایی برای تماس دارند.

هواپیما از صفحه رادار ناپدید می شود

پروازها به ندرت به زمین می نشینند یا تغییر مسیر می دهند مگر اینکه ثابت شود که منطقه نا امن است. نمونه این مورد را می توان در پرواز هواپیمایی مالزی دید که در سال ۲۰۱۴ در آسمان مورد هدف قرار گرفت. با این وجود فرودگاه مبدأ باندهای فرود خود را به امید یافتن باقیمانده ای جستجو می کند و اگر چیزی یافت نشد، پروازها ادامه خواهند یافت.

گفتنی است که عملیات جستجو به طور معمول توسط کشوری انجام می شود که یا هواپیما در آنجا به ثبت رسیده و یا به آن پرواز می کرده است. با این وجود تقریبا کشورهای دیگر هم به کمک می شتابند چرا که معمولا مسافران یک هواپیما از ملیت های مختلف هستند. این را هم باید افزود که هر عضو تیم تحقیق و جستجو روی یک علت احتمالی متفاوت تمرکز می کند. برای مثال یکی بر روی آب و هوا کار می کند؛ اینکه شرایط جوی در منطقه چگونه بوده و اینکه هواپیماهای دیگر مشکل مشابهی را گزارش کرده اند یا خیر؟

عضو دیگر روی خود هواپیما تمرکز کرده و مسائلی از قبیل آخرین سرویس رسانی، مشکلات قبلی و غیره را مورد بررسی قرار می دهد. بدون شک ایمنی نیز از نظر دور نگاه داشته نخواهد شد و بالاخره اینکه یک تیم دیگر به بررسی نقش عامل انسانی می پردازد.

مرکز کنترل ترافیک هوایی

جستجو تا به کِی؟

عملیات جستجو تا هر زمان که لازم باشد، ادامه پیدا می کند. برای مثال در حادثه پرواز شماره ۴۴۷ شرکت ایر فرانس در سال ۲۰۰۹، یافتن لاشه هواپیما چیزی نزدیک به ۲ سال زمان برد. تیم جستجو حتی مجبور بود برای پیدا کردن جعبه سیاه هواپیما به عمق اقیانوس آرام برود. همانطور که می دانید هواپیما دو جعبه سیاه دارد که در حقیقت نارنجی رنگ هستند. یکی از آنها به ضبط ۳۰ دقیقه آخر صداهای درون کابین خلبان می پردازد که شامل مکالمه بین خلبان ها با یکدیگر و نیز خلبان با تیم کنترل ترافیک است. جعبه دیگر هم به ضبط داده ها و چیزهایی مانند سرعت هوایی، ارتفاع و چگونگی کار سیستم هیدرولیکی و الکترونیکی در هنگام حادثه می پردازد. اگر داده های دو جعبه به طور کامل بازیابی شوند، می توانند اطلاعات جامعی از چگونگی گم شدن هواپیما در اختیار تیم تحقیق قرار دهند.

خبر بد این است که گاهی اوقات تحقیقات راه به جایی نمی برند. برای نمونه می توان به پرواز شماره ۳۷۰ خطوط هوایی مالزی و نیز چندین هواپیمای دیگر در تاریخ هوانوردی اشاره کرد که مفقود شدن آنها همچنان در هاله ای از ابهام باقی مانده است.

منبع: telegraph.co.uk