هواپیماهای خودران؛ آیا ماشین جایگزین خلبان ها خواهد شد؟

تکنولوژی هر ثانیه در حال پیشرفت است؛ آنقدر که گاهی از آن عقب می مانیم. پیشرفت فناوری به یک یا دو حوزه محدود نمی شود، از دنیای غذاها تا سفر؛ عطش سیری ناپذیری برای ماشینی شدن به چشم می خورد. در صنعت هوانوردی هم، مبتکران به دنبال این هستند تا بیش از پیش به ماشین ها تکیه کنند و به همین منظور ایده هواپیماهای خودران یا بدون خلبان به ذهنشان خطور کرده است. در این مطلب قاصدک 24 نگاهی به ایده بلندپروازانه هواپیماهای خودران انداخته است.

پرواز با هواپیماهای بدون خلبان؛ استدلال موافقان و مخالفان

آنگونه که به نظر می رسد صنعت هوانوردی به شدت با کمبود خلبان مواجه است، با این حال بسیاری از مسافران هنوز از این بحران اطلاعی ندارند. این در حالی است که در بسیاری از کشورها قیمت بلیط هواپیما در سطحی معقول برای طبقات پایین و متوسط بوده و همین امر اقبال به سفرهای هوایی را نیز افزایش داده است. در کشوری مانند آمریکا، اداره هوانوردی فدرال گزارش کرده که در سال 2017 نزدیک به 609 هزار خلبان فعال در این کشور مشغول پرواز بوده اند که در مقایسه با سال 1980 میلادی 200 هزار نفر کاهش داشته است. شرکت های هوانوردی در سراسر جهان نسبت به کمبود شدید خلبان هشدار داده اند و اعلام کرده اند که در 20 سال آینده حداقل نیاز به 600 هزار خلبان جدید وجود دارد.

سئوالی که پیش می آید این است که آیا هواپیماهای بدون خلبان یا به اصطلاح خودران می توانند این خلأ را پر کنند؟ بسیاری از ایرلاین ها موافق استفاده از پروازهای مسافری خودران هستند و استدلال می کنند  که این پروازها می توانند خلأهای ناشی از کمبود خلبان را پر کنند. در واقع با حذف یک یا حتی دو خلبان از کابین خلبان می توان موضوع کمبود خلبان را به کلی از بین برد.

پرواز با هواپیماهای بدون خلبان

همزمان روشن است که توسعه فناوری های خودکار باعث کاهش حوادث ناشی از خطاهای انسانی خواهد شد. برخی ایرلاین ها حتی پا را از این فراتر گذاشته و خلبان های خود را ملزم کرده اند تا در حال پرواز از سیستم اتوپایلوت استفاده کنند. از سوی دیگر یک نظرسنجی از خلبان های ایرباس و بوئینگ به این نتیجه رسید که خلبان ها در هر پرواز تنها 3 تا 6 دقیقه پرواز می کنند، در حالی که در بقیه ساعت های پرواز، هواپیما در حالت اتوپایلوت قرار دارد.

طرفداران پروازهای مسافری خودران شامل ایرلاین ها هم می شوند. در حقیقت تکنولوژی های خودکار برای این شرکت ها می تواند به کاهش هزینه های ناشی از دستمزدهای خلبان ها هم کمک کند. در بین شرکت های تولیدکننده هواپیما هم مدافعانی وجود دارد که تمایل به طراحی هواپیماهای جدیدی دارند که در آن نیازی به نگرانی در مورد ساختار کابین خلبان وجود نداشته باشد.

باید اضافه کرد که این بازنگری در طراحی هواپیماها می تواند منجر به بهبود آیرودینامیک و در نتیجه یک سفر راحت تر به ویژه برای پروازهای مافوق صوت شود. درست به همین دلیل بود که کنکورد هواپیماهای خود را طوری طراحی کرده بود که دماغه آن در حین فرود آمدن پایین بیاید تا خلبان قادر به دیدن باند فرود باشد.

اما در سوی دیگر استفاده از پروازهای خودران، مخالفان قرار دارند که از جمله آنها می توان به اتحادیه خلبان ها اشاره کرد. آنها معتقدند که در صورت بروز شرایط اورژانسی یا نقص در سیستم اتوپایلوت، وجود یک خلبان انسانی ضروری است. برای مثال فرود فوق العاده کاپیتان سولِنبرگر در رودخانه هودسون شاهدی بر این مدعاست که ما هنوز برای استفاده از پروازهای بدون خلبان آمادگی لازم را نداریم. ضمن اینکه این موضوع باعث بیکاری خلبان ها هم خواهد شد. در حقیقت حتی کم شدن یک خلبان از کابین خلبان، باعث حذف نیمی از خلبان ها خواهد شد و معضل کاهش خلبان را به بحران مازاد خلبان تبدیل خواهد کرد.

هواپیمای خودران

نظر مسافران در مورد پروازهای خودران چیست؟

پاسخ به این سئوال بستگی زیادی به این دارد که از چه کسی پرسیده شود. مطالعات یک دانشگاه حمل و نقل هوایی و مؤسسه تکنولوژی فلوریدا نشان داده اند که بیشتر مردم موافق استفاده از پروازهای کاملا خودران نیستند. هر چند که درصدی از پاسخ دهنگان به این پیمایش موافق این ایده بودند، اما تنها در صورتی که بلیط ارزان هواپیما در اختیار آنها قرار بگیرد.

به طور معمول مردان در مقایسه با زنان تمایل بیشتری به پرواز با هواپیماهای خودران داشتند. به علاوه آسیایی ها به نسبت آمریکایی ها علاقه بیشتری به پرواز با هواپیماهای بدون خلبان انسانی نشان دادند. یافته دیگر این است که جوانان در مقایسه با افراد مسن بیشتر به پروازهای خودران تمایل داشتند و بالاخره اینکه آنهایی که اطلاعات بیشتری در مورد سیستم های خودکار دارند نسبت به افراد با اطلاعات کمتر، پرواز با هواپیماهای خودران را تجربه جالبی می دانستند.

نکته ای که وجود دارد این است که به هر حال آنهایی که با ایده هواپیماهای خودران کنار آمده اند، نیاز به جلب موافقت سایرین دارند، آن هم قبل از اینکه شرکت های هواپیمایی شروع به راه اندازی هواپیماهای خودران در شهرهای مهم کنند. جالب این است که بیشتر آمریکایی ها با ایده هواپیماهای خودران برای پروازهای باری موافق هستند. آنها معتقدند که اگر قرار است سوار یک هواپیمای واقعی نشوند، با فرستادن هدیه تولد برای مادر بزرگشان از طریق یک هواپیمای باری خودران مشکلی ندارند!

هواپیمای باری خودران

با این تفاسیر چه چیزی ممکن است نظر مساعد سایرین را نسبت به پروازهای بدون خلبان جلب کند؟ تحقیقات در مورد حمل و نقل زمینی بدون راننده به ما می گوید که برای متقاعد کردن عموم به پذیرش ایده حمل و نقل خودران دو راه وجود دارد. راه نخست آموزش است. در واقع مطالعات نشان داده اند که وقتی مسافران بیشتر در مورد سیستم های خودران اطلاعات کسب کنند و این اطلاعات، مثبت باشند؛ میل بیشتری به سفر با یک وسیله نقلیه خودران خواهند داشت.

راه دوم هم ارائه سوابق ایمنی مستمر از چنین وسایلی است. برای نمونه ماشین های نیمه خودکار که در آنها مسئولیت مشترکی بین راننده انسانی و اتوپایلوت وجود دارد، سال ها در جاده ها سفر کرده اند. آمار تصادفات منجر به مرگ در این نوع ماشین ها بسیار پایین بوده و در نتیجه سوابق ایمنی قوی را از خود نشان داده اند. اگر صنعت هوانوردی برای 5 سال از هواپیماهای باری خودران در مناطق دورافتاده کشور استفاده می کرد، مردم خیلی زود در می یافتند که این شیوه، برای سفر چه میزان امن است.

به هر حال هر احتمالی وجود دارد که حادثه مهمی به خاطر استفاده از اتوپایلوت اتفاق بیفتد یا اینکه اتوپایلوت قادر به کنترل آن نباشد. پیشتر هم حوادثی برای ماشین های خودران تولسا و اوبر رخ داده بود که در نظر عموم بسیار جدی بوده و وجهه خوبی نداشته است. اگر یک هواپیمای خودران از آسمان سقوط کند، بدون شک منجر به جنجال خبری زیاد خواهد شد و پروسه پروازهای تجاری بدون خلبان را یک دهه به عقب باز خواهد گرداند.

منبع: forbes.com